خانه / تاریخ / ساتراپی، تقسیم بندی سرزمین هخامنشیان

ساتراپی، تقسیم بندی سرزمین هخامنشیان

هخامنشیان به عنوان حکومتی طلایی و برگزیده که از ۵۵۰ تا ۳۳۰ پیش از میلاد بر ناحیه ی بسیار وسیعی از خشکی های کره زمین فرمانروایی کردند ناحیه بسیار گسترده ای از رود سند تا دانوب در اروپا و از آسیای میانه تا شمال شرقی آفریقا را تحت فرمانروایی خود داشتند و حقا که پادشاهانی بسیار بی بدیل بودند. اما چه چیزی در تقسیم این اراضی برای مدیریت بهتر توسط زیر دستان و فرمانداران و حاکمان پایین دستی به آن ها کمک می کرد؟

تصویر گسترده قلمروی هخامنشیان

ساتراپی ها ، مهمترین بخش های کشور!

قلمروی تحت حکومت هخامنشیان متشکل از کشورهای مختلفی مثل ایران، لیدی، ارمنستان، زرنگ (افغان و پاکستان)، کاپادوکیه و حتی مصر و بسیاری دیگر از کشورهای اطراف در آن زمان بود که تحت چیرگی ایرانیان و هخامنشیان در آن زمان بودند. از اوایل و ابتدای حکومت هخامنشیان فتوحات بسیار زیادی در خاورمیانه توسط این دودمان صورت گرفت و برای مدیریت کشور بسیار پهناور خود ایشان می بایست کشور را به بخش های قابل مدیریت و قانون مند تری تقسیم می کردند و از همین رو «ساتراپی» به عنوان اصلی ترین تقسیم بندی قلمروی هخامنشیان (ایرانشهر) مورد استفاده قرار گرفت.

واژه ی ساتراپی (به لاتین Satrapi) از پارسی باستان و واژه ی «خَشثَرپاون» ریشه می گیرد. به عبارتی به زبان ساده می توان در خصوص ساتراپی ها اینگونه گفت که در آن زمان و در قلمروی هخامنشیان هر استان یا ایالتِ هخامنشی را ساتراپی می نامیدند. معتبر ترین تاریخ نگاران باستان نظیر هرودوت توضیحات گسترده و مناسبی از ساتراپی های هخامنشی ارائه کرده اند.

ساتراپ های هخامنشیان

ساتراپ ها ، شهربان ساتراپی های هخامنشی

اشخاصی که به عنوان فرماندار و یا حاکم هر ساتراپی که بخش های مهم و اصلی مملکت به شمار می رفتند برگزیده می شدند «ساتراپ» (به لاتین Satrap) یا طبق ادبیات پارسی باستان «خَشتَرپاون» نامیده می شدند، البته کلمه ساتراپ در زبان پهلوی و پارسی نو «شَهرَب» که در اصل به معنی شهربان است استفاده می شود.

در تصویر بالا می توانید ساتراپ های شاهنشاهان هخامنشی را که نقش آنها بر دیوارهای تخت جمشید نقش شده است را مشاهده کنید. قلمروی هخامنشی بیش از ۲۰ ساتراپی داشت که توسط ۲۰ نفر ساتراپ که معتمدان شاهنشاه بودند در حال مدیریت بود. ساتراپ ها یا همان شهربان ها به صورت بلافصل و بدون هیچ واسطه ای اجازه ارتباط با شاهنشاهان هخامنشی را (البته با مراعات تشریفات) را داشتند چرا که پس از پادشاه کنترل بخش های اصلی کشور که ساتراپی ها به شمار می رفتند در دست آن ها بود.

فهرست هرودوت از ساتراپی ها:

هرودوت تاریخ‌دان یونانی که سیاحت‌های متعدد در ممالک مشرق قدیم کرده و تحقیقات خود را راجع به احوال و تاریخ این ممالک نوشته، در کتاب سومش نام قسمت‌های مالیات دهنده و مقدار مالیات و خراج هر یک را این گونه آورده‌است نام هر یک از این قسمت ها را مطابق با سایر منابعِ آن زمان ساتراپی آورده است:

نام و مشخصات ساتراپی جمع مالیات پرداختی
ایونی ها (یئونیان)، مگنزی‌های آسیا، آئولی‌ها، کاری‌ها ۴۰۰ تالنت نقره
لیدی ها (تمدن لیدی)، کابالی‌ ها، هیتی ها، لاسونی ها ۵۰۰ تالنت نقره
سوری ها، مردم هلسپونت، فریژی‌ها، تراسی ها ۳۶۰ تالنت نقره
سلیسی ها (مردم تمدن سلیسیا) ۵۰۰ تالنت نقره + ۳۶۰ اسب سفید
شهر پوسیدیوم ۳۵۰ تالنت نقره
ساتراپی مصر (شامل لیبی های سرحدی و بریقه) ۷۰۰ تالنت نقره + مخارج سپاه هخامنشی در ممفیس
ساتاگیدها، گندهارایی ها، دائیک ها، آپاریت ها ۱۷۰ تالنت نقره (یا معادل هزینه ۱۷۰ تالنت نقره)
شهر شوش و سیسا ۳۰۰ تالنت نقره
تمدن های بابِل و آشور ۱۰۰۰ تالنت نقره + ۵۰۰ خواجه (خدمتگزار مرد)
اکباتان (هگمتانه به صورت کلی تمدن ماد) ۴۵۰ تالنت نقره
کاسی‌ها، پاسیکاها، پانتیماتی‌ها و دریتاها ۲۰۰ تالنت نقره
باختری‌ها و همسایگانشان تا آئگلی ۳۶۰ تالنت نقره
ارامنه و همسایگانشان تا دریای سیاه ۴۰۰ تالنت نقره
ساگارتی‌ها، سارنگی‌ها، تامانی‌ها و اهالی خلیج فارس ۶۰۰ تالنت نقره + نگهداری زندانیان و تبعیدی ها
سکاها و کاسپی های دریای خزر ۲۵۰ تالنت نقره + ۱۰ تالنت طلا
پارت‌ها، خوارزمی‌ها، سغدی‌ها، و هروی‌ها ۳۰۰ تالنت نقره
پاریکانی‌ها و اتیوپی‌های (حبشی‌ها) آسیایی ۴۰۰ تالنت نقره
ماتینی‌ها، ساسپرها، و الارودیی‌ها ۲۰۰ تالنت نقره
موشی‌ها، تیبارن‌ها، ماکرون‌ها، موسینوس‌ها و مارها ۳۰۰ تالنت نقره
هندی‌ها پرجمعیت‌ترین ملل آن زمان ۳۶۰ تالنت طلا + ۱۰۰ تالنت نقره

در خصوص جدول بالا باید گفت «تالنت» یا همان «تالان» در آن زمان یکی از ظرف‌های مورد استفاده برای واحدهای جرم بود و ارزشی معادل توده‌ای از یک فلز گران‌بها داشت. این ظرف شباهتی به کوزه های دسته دار با بدنه ای باریک داشته است که طبق گزارشات هرودوت از ساتراپی های هخامنشی در آن طلا ، نقره ، مس ، برنز و… حمل می شده است. اما استفاده آن به صورت مطلق برای مالیات دهی نبوده و به صورت کلی برای تجارت های سنگین از تالنت استفاده می شده.

ایرانشهر، پیوندی میان همه ساتراپی ها

اولین بار ساسانیان بودند که از واژه ایرانشهر به معنی “سرزمین ایرانیان” یا “سرزمین آریاییان” برای قلمروی خود استفاده کردند، گرچه نخستین نامگذاری رسمی کشور ایران به این اسم در زمان ساسانیان صورت گرفته است اما به صورت کلی و به عنوان یک اصطلاح به مجموع قلمرویی که از زمان هخامنشیان تا پایان آخرین شاهنشاهی های کلاسیک به صورت میانگین حاضر در خاک ایران بوده است ایرانشهر می گویند. این نام، امروز بر شهرستانی در استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرق ایران نهاده شده است.

مطلب پیشنهادی

درس هایی از پرونده دکتر جوزف منگله

به استثنای احتمالی هیتلر و هیملر ، در مورد هیچ مردی در سالهای اخیر به …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

http://www.20script.ir